Echte yoga , maar dan anders

Open je armen, voel het contact met de grond. Voel hoe je adem in- en uitstroomt. Zonder oordeel, zonder verwachting. Voel je adem als je anker, adem hier en nu. Strek je kruin uit naar het plafond – o nee!', met een luide lach komt yogadocente Laura Pijnenborgh weer terug op aarde. 'Er is hier geen plafond.'

Het 'hier' is de binnenplaats van het Kruithuis in Den Bosch. Het 'nu' is de slotavond van de Yoga Clubbin' Tour van Potential Buddha, een jonge organisatie voor yoga-evenementen. Er zijn zo'n veertig deelnemers voor deze yoga-avond op de klanken van live dj Luna*C*. Nu draait Luna*C* mee op de flow van de asana's (yogahoudingen) die Pijnenborgh in elkaar laat overgaan, zachtjes wiegend op milde harmonieën en lome tabla-ritmes. Straks draait ze dance-muziek tijdens de afterparty met vegetarische sushi, biologische hapjes en yogithee.

Maar we zijn nog steeds in het nu. We zijn de cobra, met het onderlichaam op de mat en het bovenlichaam omhoog gestrekt. We zijn de neerkijkende staande hond, op handen en voeten, het bekken hoog naar achteren gekanteld. We brengen de freestyle zonnegroet. 'Leef je uit, laat je meegaan op de muziek. Adem in. Adem uit.' De tabla maakt ruimte voor de hoge sopranen uit het bloemenduet in de opera Lakmé, in de verte slaat een kerkklok en dan wordt het stil. Alleen een duif koert er ongegeneerd doorheen. 'Kijk of je met al je aandacht in dit moment aanwezig kunt zijn', kaatst de stem van Pijnenborgh tussen de dikke muren van de oude munitieopslagplaats.

Dit is echte yoga – vinyasa yoga, om precies te zijn. Maar het is ook anders. Je hoeft het niet echt te kunnen. Je mag gewoon meedoen. Je hoeft niet naar een school. Je hoeft niet moeilijk heel lang stil te zitten op een matje. Het is, oneerbiedig gezegd, pretyoga: yoga tijdens een dagje op het strand, yoga als warming up voor een avondje uit of yoga als ontspannings-treatment in het saunacentrum.

Yoga is niet meer het exclusieve domein van de verlichte India-gangers uit de jaren zestig en zeventig, met wilde haren en woeste baarden en vormeloze lappen om het lijf. Yoga is tegenwoordig uitgesproken salonfähig. Elke zichzelf respecterende sportschool geeft wel één of twee typen yogales, er zijn modieuze yogakleren en -matjes (eco en duurzaam), er zijn glossy yogatijdschriften en ook yoga op het werk is een normaal fenomeen.

En nu zijn er dus ook yogafeestjes zoals die van Potential Buddha, een initiatief van Geertje Couwenbergh. 'Natuurlijk, yoga is een heel systeem, een levensstijl, modern vertaald', zegt de 24-jarige cultureel antropologe uit Bunnik. 'De yogahoudingen zijn eigenlijk bedoeld als oefeningen om beter te kunnen zitten bij het mediteren, maar in het Westen is steeds meer de nadruk komen te liggen op die houdingen als geïsoleerd onderdeel. Noem het een soort Nederland in beweging voor meditatie.' Met Potential Buddha – op dit moment vooral een internetplatform, een website voor haar yogakledinglijn en organisatie voor yoga-events – wil ze yoga uit dat isolement halen en verbinden met een meer dagelijkse vorm van spiritualiteit.

Niet alleen maar op je matje houdingen doen, maar diezelfde mentaliteit meenemen in de dagelijkse keuzen die je maakt: bewust eten, leven en met elkaar omgaan. Daarom combineert Couwenberg uitersten, zoals yoga en clubben (uitgaan). 'Door tegenpolen te nemen, kun je die verbinding veel beter doorleven', vindt ze. 'Door het te ervaren, kun je die boodschap veel sterker uitdragen.'

Eenzelfde ideaal heeft Saskia Beugel (38) die een jaar geleden de Rishis Club for Free Souls oprichtte en events organiseert in het Mercuriusgebouw aan de Amsterdamse Prins Hendrikkade. Ze was marketing manager bij diverse tijdschriften en ging enkele jaren geleden naar India waar ze onder meer in ashrams (spirituele gemeenschappen) verbleef en naar een mogelijkheid zocht iets vergelijkbaars in Amsterdam op te zetten. Het werd een club voor meditatie, yoga, spiritualiteit, maar ook lekker dansen en uitgaan. Een plek voor fun, maar ook voor persoonlijke groei, waar je je kunt verbinden met jezelf, met anderen en 'in je eigen kracht' kunt gaan staan.

Dat verbinden is een belangrijk thema voor de huidige spirituele generatie, vindt zowel Beugel als Couwenbergh. Beugel noemt de studie uit 2003 van het onderzoeksbureau Motivaction, waarin een groeiende groep 'ongebonden spirituelen' werd gesignaleerd. Dat zijn met name jongeren die zich niet meer verbonden voelen met een kerk, maar wel religieuze zingeving zoeken en die vinden in uiteenlopende vormen van wellness, yoga en meditatie.

'Ik denk dat er echt een nieuwe stroming is van jonge geëngageerde mensen', aldus Couwenbergh, 'waarin ik ook veel overeenkomsten zie met de beweging uit de jaren zestig en zeventig. Maar die idealen zijn wel keihard onderuitgegaan en toen kwamen de individualistische en materialistische jaren negentig. Wij willen dat niet omverwerpen of helemaal afzweren, we zoeken juist naar een koppeling, een mengvorm tussen individualiteit en het grotere perspectief.'

Maar het gaat niet alleen om jongeren of hoge idealen. Op een maandagochtend bij strandpaviljoen Zipper's Beach in Kijkduin zitten drie vriendinnen van in de zestig die net een uurtje 'yoga op het strand' bij Carla Groen erop hebben zitten. 'Heerlijk', zeggen ze eensgezind bij de koffie. Véél lekkerder dan binnen. Zó relaxed, niet zweterig en over je toeren naar huis zoals bij fitness, maar lekker buiten in de zon bij de zee en dan een héle lange koffie die overgaat in lunch. 'Echt vakantie', vinden de dames uit de omgeving van Wassenaar.

'Dit is meer een dagje-uit-yoga', zegt Groen, die als yogadocente in Leidschenveen wel degelijk ook de 'serieuzere' yoga onderwijst. 'Er komt ook een echtpaar van wie de man een uurtje gaat hardlopen terwijl de vrouw hier yoga doet.' Maar ook studenten uit haar eigen yogaschool komen een ochtendje meedoen, net als mensen die nog nooit in hun leven yoga hebben gedaan. Het kan allemaal. 'Dit is echt voor een nieuwe doelgroep. Mensen kunnen dit uitproberen en als het niks is, hebben ze toch een lekker dagje strand.'

Hoewel Groen niets tegen muziek bij yoga heeft, zijn de pure geluiden van de natuur voor haar toch de grootste charme van de strandlessen die ze nu drie jaar geeft. Blote voeten in het zand, wind door je haren, de branding in je oren.

'Adem in. Adem uit', zegt ook zij in haar les. 'Maak je hoofd leeg. Als je nadenkt, heb je geen balans. Adem in. Groet de zon.' De zee ruist, meeuwen krijsen naar de wolken en warempel, de zon groet terug.