Geestelijk geweld

Zo’n opmerking roept vragen op. Zoals: hebben wij in Nederland ook zulke wetten? Ik heb het meteen nagekeken. In de Wet Conflictenrecht Huwelijk wordt met geen woord gerept over treiteren, negeren of kwellen. Wel bepaalt artikel 4, lid 2 van de Arbo-wet al sinds 1994 dat werkgevers actief beleid moeten voeren om hun werknemers te beschermen tegen seksuele intimidatie, agressie en geweld. Wij hebben het in Nederland op de werkvloer dus beter geregeld dan bij de mensen thuis.

Je kunt je ook afvragen of je wel wílt regelen wat er bij de mensen thuis gebeurt. Ik ben dezer dagen bezig met een kleine verbouwing en dat leverde een bezoek op van een inspecteur van de gemeente die wilde weten of wij wel de juiste vergunningen hadden. Irritant, plotseling zo’n man over de vloer. Maar wat te denken van een ambtenaar die aanbelt om te vragen of ik mijn vrouw wel voldoende aandacht geef? Die spiedend door het pand gaat om te zien of wij het wel gezellig genoeg hebben en die mij een dwangsom, of erger, een gevangenisstraf oplegt als er onvoldoende borrelnootjes aanwezig zijn?

Wel goed dat zo’n Arbo-wet bestaat. Sinds 1994 is veel veranderd. Seksuele intimidatie is een hot item geworden, de mensen raken elkaar nauwelijks meer aan op de werkvloer. Over agressie hoor je nooit wat. Ja, wel van klanten aan het gemeenteloket die ambtenaren een dreun verkopen en patiënten van de Spoedeisende Hulp die doktoren bedreigen. Maar collega’s staan elkaar weinig naar het leven. Het enige geweld dat ik in mijn praktijk tegenkom, is het geïnstitutionaliseerde geweld, de agressie van werkgevers jegens werknemers.

Jos is arts in een klein ziekenhuis. Jarenlang heeft hij goed gefunctioneerd als hoofd van een drukke poli. Dan gaat het ziekenhuis fuseren. De poli van Jos wordt samengevoegd met die van een ander ziekenhuis. Het aantal medewerkers stijgt, het aantal patiënten ook, maar verder verandert er inhoudelijk weinig aan Jos’ baan. Dan moet Jos verschijnen voor de nieuwe directie van het grote ziekenhuis. Hij hoort dat hij ongeschikt is voor de baan die hij al twintig jaar naar behoren uitvoert. Hij mag blijven als gewone dokter, maar ‘niemand houdt hem tegen als hij zou opstappen’, zoals de directie koeltjes laat weten.

Kees is vestigingsmanager van een bedrijf dat kleding importeert. De zaken gaan goed, de vestiging barst uit zijn voegen. Op aandringen van Kees wordt nieuwbouw gepleegd en het bedrijf verhuist het bedrijf naar een groter pand. Al met al duurt deze operatie een paar jaar. gedurende welke periode Kees steekt veel tijd in het project, ook ’s avonds en in de weekeinden. Als de vestiging helemaal verhuisd is en de ergste kinderziekten zijn overwonnen, leest Kees in een e-mail dat de raad van bestuur heeft besloten om een nieuwe managementstructuur in te voeren. Na enkele gesprekken krijgt Kees weer een e-mail, ditmaal met de mededeling dat hij onvoldoende gekwalificeerd is om deel te nemen aan het nieuwe management.

Jos en Kees voelen zich bij het oud vuil gezet. Hun inzet en kwaliteiten worden genegeerd of over het hoofd gezien. Onzekerheid over hun werksituatie leidt tot spanningen thuis, overmatig alcoholgebruik en ‘lichamelijke klachten zonder medische oorzaak’, zoals een Arbo-arts heeft gerapporteerd.

Klaarblijkelijk mag dit allemaal van de Arbo-wet. In feite hebben Jos en Kees behoefte aan een vasthoudende inspecteur, zoals de man die mijn verbouwing ‘begeleidt’, om het geestelijk geweld van hun werkgevers aan de kaak te stellen. Maar helaas, die man is dus even met mijn huis bezig.