Luiaards zullen de wereld redden

Maar wat hij zegt is flagrant in tegenspraak met de indruk die hij wekt.
‘Godverdomme, ik ga kapot', zegt hij een paar keer. ‘Nienke heeft weer gezegd dat we uit elkaar moeten. Ik ga kapot. De kinderen...'

‘Hoe is het op de zaak?' zeg ik.

‘Huh?' Jorge schrikt wakker. ‘O, prima, prima. Ik werk me kapot. Op een dag ontdekken ze wat een prutser ik ben, natuurlijk. Voorlopig kan ik het allemaal nog wel recht lullen, maar er hoeft maar één keer iemand goed te kijken naar wat ik doe en ik hang. Ik doe geen reet de hele dag. Ik ben zó lui. Maar wat moet je ook doen? Het loopt allemaal prima, zolang ik me maar nergens mee bemoei.'

‘Hoe zat het met die crisis? Jullie moesten toch alle zeilen bijzetten?'
‘Ja, maar dat is geregeld. Weet je, als er crisis is weet ik wat er moet gebeuren. Dit, dat. Mensen aansturen, bevelen geven, doe ik zo. Ik denk niet na, ik handel. Werkt altijd. Hoor ik ook altijd met evaluaties hoor, jij kunt een crisis de baas, zeggen ze dan. Nou ja, dat is dan zo ongeveer het enige wat ik kan - improviseren als de boel dreigt in te storten.'

‘En nu dus weer terug naar de crisis thuis', zeg ik. Jorge haalt zijn schouders op. ‘Ik zit klem'. zegt hij. ‘Thuis, op mijn werk. Vroeger of later ga ik hartstikke kapot.'

Mensen zoals Jorge - neuroten - zijn geknipt voor crises. Hun uiterlijk, intelligentie, empathie en vooral energieniveau zijn uitermate geschikt voor calamiteiten. Als de noodklok luidt en iedereen als een kip zonder kop rondrent, nemen zij kalmpjes beslissingen, regelen ze dingen, trekken ze de boel weer op de rit. Zij schatten mensen goed in, zien in een flits wat de juiste strategie in deze situatie is en zijn in staat om deze koers te volgen, no matter what.

Een organisatie zonder neuroten is kwetsbaar, want inadequaat als er iets misgaat (en er gaat altijd iets mis). Als het oorlog is, dan wil je mensen als Jorge in de buurt hebben. Maar vraag hen niets in vredestijd. Dan zijn zij liever lui dan moe, dan hebben zij een lage dunk van zichzelf, zij zien zichzelf tot niets in staat. Weg is het zelfvertrouwen, depressie ligt op de loer. Aan alles wordt getwijfeld. Het beste wat hen dan kan overkomen is een volgende noodtoestand.

‘Jij gaat van crisis naar crisis', zeg ik. ‘Eerst je werk, nu je huwelijk. Wat wordt het daarna?'
‘Je klinkt beschuldigend. Alsof ik het er om doe.' Jorge trekt een gepijnigd gezicht. ‘Alsof ik mijn kinderen, mijzelf, Nienke dit met opzet zou aandoen.'

Ik vertel hem mijn gedachten over neuroten, alleen noem ik dat woord niet. Ik heb het over luiaards. ‘Luiaards zullen de wereld redden, maar pas op het laatste moment', zeg ik.
‘Dus ik creëer een crisis om mezelf tot actie aan te zetten?' zegt Jorge. ‘Ben jij wel goed bij je hoofd?'

‘Ga maar na: je eigen bazen zeggen tegen je dat je uitstekend functioneert in crisistijd. Dat zeg je net zelf ook. Ergo: om je huwelijk te redden moet je eerst een crisis forceren. Dat doe je dan ook. Dat is jouw vaste, succesvolle strategie.'

‘Nou, dat zal Nienke leuk vinden', zegt Jorge. Er schiet hem iets te binnen: ‘En wat als ik het nou eens geen crisis laat worden tussen Nienke en mij?'

Daar moet ik even over nadenken. ‘Ja,' zeg ik, ‘dan heb je me mooi tuk.'

Foto: Sam