Seksisme in relatietherapie

Bij de dood van de schrijfster Marilyn French schreef de Volkskrant dat dit boegbeeld van het feminisme niet met haar tijd was mee gegaan. Haar strijdlustige opvattingen over de ongelijke kansen voor vrouwen zouden aan het eind van haar leven achterhaald geklonken hebben.
De boosheid van French vindt tegenwoordig weinig weerklank, omdat televisiepsychologen en zelfhulpboeken ons geleerd hebben conflicten tussen mannen en vrouwen door een psychologische bril te bekijken. De Zweedse socioloog Sara Eldén analyseerde hoe therapeuten in de media reageren op de nog altijd bestaande ongelijke verdeling van huishoudelijk werk.
Eldén constateert dat er twee zeer verschillende groepen zijn. De eerste bestaat uit zelfhulpgoeroes uit Amerika, die beweren dat een relatie pas goed werkt als je erkent dat er wezenlijke verschillen bestaan tussen man en vrouw. Je weet wel, de man komt van Mars, de vrouw van Venus. Een echtpaar floreert bij de gratie van een taakverdeling. Zorg en huishouden komen zo automatisch op het bordje van de vrouw terecht.
De Europese aanpak van relatieconflicten is door net te doen alsof man en vrouw autonome en gelijkwaardige individuen zijn, waarvan het geslacht onbelangrijk is. Dit klinkt verlicht, maar de uitwerking is even seksistisch. Stel, een vrouw klaagt erover dat haar man te weinig doet in het huishouden. De eerste boodschap van de therapeut aan de vrouw is dat ze alleen zichzelf kan veranderen en nooit de ander. Daar zit best wat in, maar het lijkt verdacht veel op het bevel de bestaande taakverdeling te slikken.
De positie van de vrouw wordt ook op een meer subtiele manier uitgehold. De vrouw die gebukt gaat onder de dubbele taak van huishouden en werk, krijgt van de relatietherapeut nooit zomaar gelijk. Deze beroepsgroep leert immers dat de waarheid in het midden ligt. De vrouw moet leren begrijpen dat haar man geen poppetje is waarvan zij aan de touwtjes kan trekken. ‘Geef je man de ruimte om het huishoudelijk werk op zijn manier te doen.’
Per saldo komt het er vaak op neer dat hij zich kan blijven onttrekken aan onaangename klusjes en dat de vrouw het zichzelf kwalijk neemt dat ze hierover zo zeurde.
De boosheid van French mag dan achterhaald zijn, de aanleiding voor die boosheid was ook aan het einde van haar leven nog niet verdwenen.

Ad Bergsma is columnist bij de Volkskrant