Goedgekeurd 21 maart

Liederen van cijfers
De knuffelbare autist-savant Daniel Tammet, die eerder zijn autobiografie Op een blauwe dag geboren uitbracht, heeft zich nu op de werking van het brein gestort. Even het geheugen opfrissen: Tammet is de man die het getal pi tot 22.514 cijfers achter de komma kan opnoemen. Hij werd beroemd om zijn magische omgang met cijfers, en om het feit dat hij een van de weinige savants is die het hardnekkige stereotype van de film Rain Man uit 1988, kan weerleggen. Ondanks dat hij het Aspergersyndroom heeft, een milde vorm van autisme, is Tammet een succesvol man met een relatie, vrienden en al die andere dingen die autisten niet zouden kunnen bereiken. Een van die dingen is een zeer toegankelijke schrijfstijl. Tammet is een razend interessant figuur, en hij vindt het geen probleem om veel over zichzelf te vertellen.
Dat geldt ook voor zijn tweede boek, De wijde lucht omvatten bouwsels van licht, kleur en persoonlijkheid. Zelfs de grootste wiskundehater gaat een beetje verlangen naar een flinke getallenmatrix.

• Daniel Tammet, De wijde lucht omvatten. Uitgeverij Nieuwezijds, €19,95.

Leven zonder reukzenders
Vandaag, 21 maart, zou het zomaar de nationale dag van de reuk kunnen zijn, ware het niet dat die dag niet bestaat. In ieder geval niet in Nederland en dat is volgens Joke Boon buitengewoon onterecht. ‘Iets wat zo’n belangrijk onderdeel van het leven van iedereen is, wat zelfs bij aanvang van het leven al een rol speelt, dát verdient een dag. Een dag waarop iedereen heel even stilstaat bij zijn reuk en wat geur betekenen kan’, schrijft ze in haar boek Het mysterie van de reuk. Nee, geen boek over de zinnenprikkelende ervaring van geur, maar een boek over een leven zonder reuk.
Boon kan, als gevolg van het knippen van haar amandelen en een zware verkoudheid direct erna, sinds haar vierde niet meer ruiken. Haar boek is een bij vlagen hilarisch en tegelijkertijd ook schrijnend verslag van de dagelijkse praktijk zonder geurvlaggen en reukzenders.
Het is natuurlijk best grappig als je denkt dat je peuter zich van onder tot boven met chocola heeft ingesmeerd en dan pas via deductie tot de conclusie komt dat deze chocola poep is. Maar het is ook echt pijnlijk als mensen lacherig doen over deze handicap en zeggen dat het toch fijn is als je geen last hebt van vieze geuren. Je zegt toch ook niet tegen een blinde dat het fijn is dat hij geen lelijke dingen hoeft te zien, vindt Boon. Het ongemak van een neus die niet werkt, dringt diep door: je voelt je onzeker omdat je niet weet of je stinkt, je bent bang in grote volle ruimtes omdat je neus geen alarm zal slaan als er brand is, je hebt altijd je kat of je man nodig om zeker te weten of het vlees niet bedorven is, je seksleven is minder opwindend zonder de gewaarwording van feromonen.
De ervaringsverhalen zijn fascinerend en dat zijn de vele weetjes en feiten ook. Alleen is de vorm (ervaringen in zwarte letters, feiten in rode kleinere letters dwars door het hele boek heen) erg onhandig om nog iets terug te kunnen vinden. Er is geen register, dus zul je een eigen systeem moeten bedenken om alle feiten zo te ordenen dat je je weg er in kunt (terug)vinden. En dat is wel een gemiste kans met zo’n zeldzaam leuk boek over zo’n veronachtzaamde aandoening.

• Joke Boon: Het mysterie van de reuk. Inmerc, €19,95.

Bescheidenheid siert weer
Mind Magazine geeft handreikingen hoe je van een slecht humeur af kunt komen. Het komt er op neer dat je moet doen wat op dat moment onhaalbaar en vooral onwenselijk lijkt: zoek aangenaam (!) gezelschap, verman je en zeg iets aardigs tegen iemand. Ook andere op dat moment tegennatuurlijke activiteiten werken genezend: sporten, de paden op en de lanen in, dansen en goede seks. Voor de kluizenaar rest een gang naar de provisiekast voor chocolade, banaan of een handje sesamzaad.
Ontwikkelingspsycholoog Rita Kohnstamm spreekt in haar column de hoop uit dat de economische recessie een menselijke eigenschap in ere herstelt: bescheidenheid. ‘Eens was bescheidenheid een hooggewaardeerde, ja zelfs aantrekkelijke eigenschap. Je niet laten voorstaan op wat je allemaal kunt. Dan vond men je aardig. Maar toen kwamen de opkomen-voor-jezelf-trainingen en werd assertiviteit een eigenschap die we moesten bewonderen.’
Als bescheidenheid de mens weer gaat sieren, heeft de crisis wat Kohnstamm betreft ook iets goeds gebracht.

• Mind Magazine, maart, €4,95

Incasseren en doorgaan
Concurrent Psychologie Magazine lokt lezers met ‘100 inzichten waar je écht iets aan hebt’. Kennelijk om tegemoet te komen aan de menselijke hunkering naar orde en beperking in de overdaad aan zulke inzichten. Het is wel even zoeken naar die 100 adviezen, die in een kriebelhandschrift in de kantlijn van de redactionele artikelen blijken te staan. Het levert inzichten en wetenswaardigheden op als ‘groen is een natuurlijk pepmiddel voor je brein’ en ‘aandringen heeft het tegengestelde effect’ bij moeilijk etende kinderen. Minder behulpzaam klinkt ‘wie eenmaal van iets is overtuigd, komt maar heel moeilijk van dat idee af’. En zelfs dreigend ‘als we niet in staat zijn onze zelfzuchtige kant te beteugelen, wordt het vroeg of laat afgestraft.’ Het slotsalvo geeft weer enige hoop: ‘Je moet incasseren en doorzetten tot je je doel hebt bereikt.’

• Psychologie Magazine, april, €5,25

Liever mannelijke leiders?
Het spirituele magazine Happinez verschijnt deze maand voor het eerst onder leiding van een mannelijke hoofdredacteur, Peter Hollander, die ook leiding geeft aan het eveneens vooral door vrouwen gelezen Psychologie Magazine. Het blad oogt nu wat zakelijker, en herbergt in deze tijden van hevige kritiek op mannelijk leiderschap in de financiële wereld een opmerkelijk pleidooi voor, inderdaad, mannelijk leiderschap. En wel in de hoedanigheid van Koning Willem IV.

• Happinez, nr. 2, €5,50

Het zelfvertrouwen van een kind blijkt heel eenvoudig op te krikken
Voor kinderen die worstelen met een negatief zelfbeeld of faalangst, is er een simpel en doeltreffend middel om hun zelfvertrouwen op te krikken. Een spelletje of een eenvoudig kaartje met een opbeurende tekst, blijkt wonderen te doen. Het verslaat in doeltreffendheid alle opbeurende woorden die een ouder tot zijn kind, vaak nodeloos, spreekt.
Zo blijkt uit de volgende test, die ik enigszins sceptisch maar stiekem hoopvol deed bij mijn eigen dochter en haar vriendinnetje. (Dochter lijdt bij tijd en wijlen aan faalangst en een dagelijks ik-wil-niet-naar-schoolhumeur) ‘Er is een nieuw spel, het lijkt op Zwarte Pieten, maar dan vrolijker’, luidde mijn wervingstekst. Bij het zien van de felgekleurde kaartjes van het ‘Spiegel jezelf spel’ waren ze al gewonnen. Na vijf minuten spelen lag de tafel bezaaid met grappige beestjes met daarboven in grote letters positieve eigenschappen als ‘grappig’, ‘geduldig’, ‘behulpzaam’, ‘sportief’ en ‘creatief’. De twee verliezers mochten ieder een kaartje met een eigenschap kiezen dat paste bij de winnaar (mijn dochter). Vriendin koos gretig ‘behulpzaam’ en ‘vrolijk’. Waarop een lofrede volgde over de grappen en grollen die ze tot hilariteit van klasgenoten ten beste geeft en hoe ze altijd als eerste klaar staat voor kinderen na een valpartij. Mijn dochter strekte haar rug, straalde en ging meteen in de tegenaanval door haar vriendin uitgebreid te complimenteren met haar goede eigenschappen. ‘Jij bent ook behulpzaam én creatief want je kunt zo mooi paarden en prinsessen tekenen!’ Als slagroom op de taart volgde voor het slapengaan een lofzang van mijn dochter op wat ik als moeder ’s ochtends uit de kast haal om haar ochtendhumeur weg te masseren. Drie mensen vielen die avond tevreden in slaap.
Het ‘Spiegel jezelf spel’ is een variant op de al bestaande ‘Eigen Wijsjes’, een set kaarten met opbeurende teksten, die al 90 duizend maal over de toonbank is gegaan. Ze worden gebruikt in de huiskamer, op scholen en door managers tijdens hei-sessies. Het verschil met het Spiegel jezelf spel is dat het trekken van één kaart al voldoende is om effect te sorteren. Geen spel, geen gesprek hoeft er aan te pas te komen. De teksten van Eigen Wijsjes komen dieper binnen en zijn daarom waarschijnlijk nog effectiever in het opkrikken van het zelfvertrouwen. Als iemand tegen je zegt dat het niet erg is als je fouten maakt,dat je een eigen mening mag hebben of dat hij trots is op jou, blijkt dat minder overtuigend dan dat je zwart op wit leest: ‘Ik mag fouten maken’, ‘Ik ben trots op mezelf’ of ‘Ik mag een eigen mening hebben’. De maakster van de kaartenset, Annemariet van Beers, heeft stoere jongens op het mbo ontroerd een tekst zien lezen, managers zien groeien en haar eigen dochter met een kaart op zak vol goede moed op weg zien gaan naar een moeilijk gesprek.

• Spiegel jezelf spel, €9,95, www.spiegeljezelfspel.nl, isbn 978-90-812336-1-3.
• Eigen Wijsjes, €9,98, www.eigenwijsjes.com.