Het functioneren van de minister-president

Met zo’n minister-president heb je geen psycholoog of psychiater nodig. Alle ongelovigen weer terug de kerk in en hupsakee, voor hen is met onmiddellijke ingang de geestelijke gezondheidszorg overbodig geworden.

Het interview, als het die naam mag dragen, werd afgenomen door Jan van den Bosch, het vleesgeworden evangelie. Als altijd getooid met een gelaat waarop de blijdschap des geloofs met behulp van chirurgische ingrepen lijkt te zijn vastgenaaid. Hij constateerde, oh jubel, dat hij een stralende minister-president tegenover zich had zitten. In het betoog van JP trof ik helaas minder redenen tot vreugde aan. Beluistert men wat hij zegt, dan blijft er weinig van over. Een kennelijk geïmproviseerd praatje, waarin geen enkele lijn te ontdekken valt. De bekende gemeenplaatsen over de kracht en de hoop en de inspiratie die hij ontleent aan het christen-zijn. Geen woord over de worstelingen die een doorleefd geloof met zich mee brengt, daar moet je bij Hour of Power niet mee aankomen. ‘Het gaat om mensen zoals ze zijn.’ Da’s mooi! Ook merkte onze MP op, dat hij ‘in een traditie staat’, het geloof heeft mensen door de eeuwen heen verbonden. Daarbij vallen mij de oren van de kop, want met evenzoveel recht mag men beweren dat het mensen uit elkaar drijft. Hoeveel tientallen miljoenen zijn niet de dood ingejaagd, in naam van de Verlosser?

En wat bedoelde JP eigenlijk met dat ‘functioneren’? Je werk goed doen? Jammer dan, voor de mensen die niet aan het arbeidsproces deelnemen. Of moeten we het ruimer zien? Misschien had hij het spelen van een betekenisvolle rol in gezin, relaties, de sociale omgeving of de maatschappij in gedachten. Of moeten we het begrijpen als: gewoon goed in je vel zitten?

Ik ken mensen die religie ver van zich werpen en toch uitstekend ‘functioneren’. Ook ken ik, van nabij, mensen die als gevolg van een christelijk verleden in heftige psychische problemen kwamen en niet langer konden ‘functioneren’. Pas na een definitieve verwerping van het geloof, die zij als een bevrijding hebben ervaren, konden zij zich herstellen van de schade die zij hadden opgelopen. Er is veel ellende en wanhoop onder calvinisten in Nederland. Niet voor niets is er een landelijk werkende instelling voor gereformeerde geestelijke gezondheidszorg, die naam Eleos draagt. Barmhartigheid betekent dat.

Ik heb het interview een aantal keren herhaald en steeds meer kreeg ik de indruk dat Balkenende wel degelijk bedoelde wat hij zei: zonder geloof kan een mens niet functioneren. Maar vooruit, ik geef hem in deze het voordeel van de twijfel. Zoals ook Volkskrant-verslaggever Ron Meerhof constateerde, vermoed ik dat hij in de tweede persoon enkelvoud over zichzelf sprak. Hij heeft willen zeggen: zonder geloof kan IK niet functioneren. ‘Je’ zeggen, in plaats van ‘ik’. De favoriete spreekstijl van sportlieden. Ronald Koeman bijvoorbeeld, of Johan Cruijff: een begenadigd woordkunstenaar. Met een van zijn uitspraken sluit ik graag af. ”Ik geloof niet omdat ik dus niet gelovig ben, maar ik denk wel dat er iets anders is, maar daardoor geloof ik datgene wat ik dus denk dat er is."

Geen nagel tussen te krijgen.

Bekijk de uitzending

Overzicht van de columns van Floris

Naar de homepage

Doe de bevlogenheidstest