Het geluk van betrokken vaders (2)

Ik zie ze graag eigenwijze dingen doen
Henk Pander Maat (52), vader van twee pubers, van 12 en 14.
Werk: docent en onderzoeker aan de letterenfaculteit van de Universiteit Utrecht, vier dagen per week.

‘Een vader is niet meer zoals vroeger een mythische figuur, met wie een kind pas op zijn 40ste het eerste goede gesprek voert. Een belangrijk voordeel van een grote rol van vaders in de opvoeding is dat kinderen ten volle profiteren van de verschillende bijdragen die vaders en moeders leveren aan hun ontwikkeling. Vaak is de ene ouder empathisch, de ander wat afstandelijker. Dat is goed, want beide rollen zijn nodig. Als de verkering van mijn dochter uit is, zit mijn vrouw drie avonden lang aan de rand van haar bed te luisteren en te praten. Dat kan ik niet, daar heb ik geen geduld voor. Ik zeg mijn dochter dat die jongen haar niet waard is, ze de komende twee jaar geen energie in een verkering moet steken omdat jongens van haar leeftijd emotioneel achterlopen en dus niet rijp zijn voor een relatie. En daarmee ben ik uitgepraat.
Ik zie een probleem waar de kinderen tegenaan lopen meer van de positieve kant; als een leerzaam moment.
Mijn vrouw geniet vooral van het zorgende aspect van de opvoeding. Ik zie onze kinderen graag groter en onafhankelijker worden, eigenwijze dingen doen. Zo kwam mijn dochter pas thuis met een boek over de Gossip Girls, een televisieserie over fotomodellen. Op pesterige toon zei ze: ‘Kijk pap, dit is het resultaat van jouw literaire opvoeding!’ Zo’n opmerking stel ik enorm op prijs, ook al is die onaardig. Ik heb daarin meer marge dan mijn vrouw. Ik zie het meer dan mijn vrouw als toonbeeld van haar toenemende onafhankelijkheid.
Kinderen moeten leren op eigen benen te staan. In dat proces is het belangrijk dat ze zich afzetten tegen hun ouders. Dat kunnen ze makkelijker bij een vader dan bij een moeder. Ik ben strenger dan mijn vrouw, rechtlijnig, soms op het botte af. Het is voor een kind makkelijker je af te zetten tegen iemand die afstandelijker is dan tegen iemand die invoelend is.
Een moeder biedt een kind veiligheid en emotionele geborgenheid. Een vader bereidt een kind vanuit die sfeer voor op de buitenwereld. Dat is van groot belang, want in de buitenwereld worden eisen aan je gesteld, wordt niet altijd rekening met je gehouden, moet je delen, je aanpassen, leren omgaan met mensen die niet altijd in jouw belang denken en handelen. Daarom is het goed dat vaders, meer dan moeders, eisen stellen aan kinderen: dat ze hun capaciteiten benutten en verantwoordelijkheid nemen. Het kan geen kwaad als een vader eens boos wordt op zijn kinderen als de moeder dat niet doen. Ik denk ik voor het noodzakelijke tegenwicht zorg. Het samenspel van man en vrouw maakt een opvoeding compleet.’


Na de scheiding kreeg ik een dubbelrol
Rocco Mooij, vader (48) van een dochter (13) en een zoon (9), deelt zorg fiftyfifty met zijn ex-vrouw. Werk: columnist J/M en hoofdredacteur Communicatie, vijf dagen in de week.

‘Vijf jaar geleden ben ik gescheiden. Sindsdien wonen mijn kinderen de helft van de week bij mij en de andere helft van de week bij hun moeder. Toen we nog samen waren, ontstond er een klassieke rolverdeling. Als zij bezorgd was, nam ik een relativerende houding aan. Mijn dochter was voor het slapengaan altijd bang dat er iemand achter het gordijn zat. Ik had de neiging die angst weg te wuiven. Ik zwaaide het gordijn open: niemand, zie je wel?! Mijn ex ging samen met mijn dochter naar oplossingen zoeken om te voorkomen dat er geen enge inbrekers konden binnenkomen. Achteraf gezien vind ik dat een betere benadering.
Na onze scheiding veranderde mijn vaderrol. De dagen dat ik er alleen voorstond, was ik vader én moeder. Dat ging vanzelf. Kleine kinderen vragen om affectie en bescherming en ik dacht dat ze dat op een natuurlijke manier bij de moeder zoeken. Maar de dagen dat ze het met mij alleen moesten doen, zochten ze die bij mij . Een echtscheiding slaat het fundament onder het leven van kinderen weg. Met vaste dagelijkse rituelen gaf ik hen houvast en veiligheid.
In het begin was ik onzeker: kan ik mijn kinderen als ze met mij zijn dezelfde geborgenheid geven die ze bij hun moeder vinden? Zullen ze zich vervelen bij een vader die niet kan knutselen? Dus nam ik ze op sleeptouw, werd een fervent bezoeker van zwembaden, musea en de dierentuin. Tot mijn dochter vroeg: ‘Gaan we nu alweer naar de dierentuin?’ Dat was het moment dat ik besloot vaker rustig thuis te blijven en niet te bang te zijn voor momenten van verveling. Moeders zijn relaxter in een dag thuis zijn met kinderen. Omdat alleen opvoeden en werken moeilijk te verenigen werelden zijn, ben ik meer gaan relativeren om het te kunnen volhouden. Alles hoeft niet zo perfect. Laatst betrapte ik mijzelf erop hoezeer ik mij mijn dubbelrol heb toegeëigend. Tegelijk wil het nog voorkomen dat ik relativerend doe en mijn vrouw bezorgd. Mijn dochter had een bowlingavond met haar klas. De school had het vervoer niet goed geregeld, zodat mijn dochter alleen naar de bowlingbaan moest fietsen en verdwaalde. Ze kwam veilig thuis, maar toen ik haar verhaal hoorde, wilde ik woest de school bellen: hoe haalden ze het in hun hoofd! De telefoon ging, het was mijn ex of onze dochter goed was thuisgekomen. Na mijn verslag toonde ze, wat zal ik zeggen, een duidelijke schrikreactie. Waarop ik haar sussend toesprak dat het toch goed was afgelopen. We voelden kennelijk hetzelfde, maar haar reactie maakte van mij weer even die relativerende vader.’


Zij is de denker, ik ben de doener
Jos van der Pouw (50) is vader van een zoon (8) en een dochter (5).
Werk: leraar voertuigentechniek op een vmbo, drie ochtenden
en twee volle dagen.

Jos is het prototype van de actieve vader. Hij gaat met zijn kinderen zwemmen, fietsen, hardlopen, schaatsen, brengt ze naar volleybal en judo, moedigt ze langs de lijn aan tijdens wedstrijden. Omdat hij door zijn baan in het onderwijs na schooltijd thuis kan zijn, regelt hij ook alle speelafspraken met vrienden en vriendinnen. Brengen, ophalen, kinderen thuis ontvangen, al dat ‘heen en weer sjouwen’ maakt hem niet uit. ‘Ik vind het heerlijk om mee te maken wat die frummels allemaal uitvoeren.’
Jos heeft een andere band met de kinderen dan zijn vrouw, zegt hij, maar even intens. ‘Zij is de denker, ik de doener. We doen met de kinderen waar we goed in zijn. Bij mij is dat actief bezig zijn, daarmee wek ik hun enthousiasme. Mijn vrouw is degene die boeken met ze leest puzzels maakt en hen helpt met tafels stampen. Daar is zij nu eenmaal veel beter in dan ik. Als ik mijn zoon vraag of hij nog iets moet oefenen voor school, zegt hij ‘nee, dat doe ik altijd met mama’.
‘De kinderen weten precies voor wat ze bij wie moeten zijn. Zo krijgen ze van hun vader en moeder het beste van wat die hen te bieden heeft.’
Jos vraagt zich af of de rolverdeling tussen hem en zijn vrouw typerend is voor de meeste ouders. ‘Ik zie wel om mij heen dat het vaak de vaders zijn die sporten met de kinderen. Maar ik zie ook dat de meeste kinderen een vader hebben die fulltime werkt en een moeder met een parttime baan die het meeste doet in huis en met de kinderen.
Dat is bij ons nooit het geval geweest. Mijn vrouw werkt vier dagen als anesthesioloog in een ziekenhuis en is rond etenstijd thuis. Ik werkte eerst drie en sinds kort twee dagen en drie ochtenden. Bij ons zijn de rollen dus eerder omgedraaid. Ik ben degene die er altijd is als de kinderen ’s middags uit school komen. Huishoudelijke taken verdelen we of doen we samen. Daar hebben we geen vaste afspraken over gemaakt, dat loopt gewoon.
‘ Ik heb meteen vanaf de geboorte van de eerste intensief gezorgd. Dat maakt dat de kinderen met ons beiden een sterke band hebben. Als er iets is, ze zijn gevallen of zitten ergens mee, dan lopen ze net zo makkelijk naar mij als naar mijn vrouw.
‘Vorig jaar ging zij een week lang naar een congres in de Verenigde Staten. Dan neem ik met gemak de boel in mijn eentje over.
‘Van ons tweeën ben ik de empathische ouder, mijn vrouw is degene die onze kinderen aanspoort zich ergens in vast te bijten en door te gaan als iets even niet lukt. Dat is meer een kwestie van karakter dan van een verschil tussen man en vrouw, denk ik.’

Lees ook Het geluk van betrokken vaders (1), hoofdverhaal


Marjon Bolwijn is verslaggever bij het Hart en Ziel van de Volkskrant

Hoe onzeker ben je? Of juist niet? Doe de Onzekerheidstest

Strijdlustig? Doe de Strijdlusttest