'Ik ga wel met pensioen als ik dood ben'

NEW YORK Een onderzoek onder Noord-Amerikaanse psychologen rangschikte 25 jaar geleden de invloedrijkste therapeuten. De New Yorker Albert Ellis stond op de tweede plaats, onder Carl Rogers, de oprichter van de humanistische psychologie, maar één plaats boven Sigmund Freud. Dit leek Ellis terecht. 'Freud was out of his fucking mind', zou hij later zeggen.

Ellis zei altijd wat hij dacht en bestreed Freud tot zijn dood - afgelopen dinsdag, overleed hij op 93-jarige leeftijd.

Al in de jaren vijftig maakte Ellis zich los van Freud, de grondlegger van de psychoanalyse. Neurose was 'gewoon een duur woord voor zeuren', zei Ellis. Zijn psychotherapie schreef een korte periode van intense bemoeienis voor, gekoppeld aan doelgerichte methoden waarmee de patiënt zelf verder kon.

Ellis, kleurrijk en grof-gebekt, was jarenlang elke vrijdag te horen in zijn instituut in Manhattan. Het waren roemruchte workshops, lezingen en stand-up comedy tegelijk.

De cultuur van New York is onlosmakelijk verbonden met de psychologie. De filmmaker Woody Allen heeft met zijn decennia van psycho-analyse en Freudiaanse denkraam bijgedragen aan die reputatie, maar zeker zo belangrijk was Ellis, die generaties van therapeuten en patiënten beïnvloedde met zijn no-nonsense aanpak.

Toch hadden veel collega's een hartgrondige hekel aan hem, wist Ellis. 'Ze namen me kwalijk dat ik zei dat therapie geen jaren hoeft te duren.'

Ellis' instituut bloeide, maar in 2005 wilde het bestuur hem weg hebben. De oprichter stapte naar de rechter en kreeg gelijk. 'Ik ga wel met pensioen als ik dood ben', zei hij. Tot die tijd wilde hij werken en 'het evangelie volgens Sint Albert prediken'.