Je onbewuste

Een creatieve schrijfoefening op basis van vier plaatjes is zo’n indirecte manier om het onbewuste een stem te geven. De foto’s zijn expres zo gekozen dat ze op verschillende manier uitgelegd kunnen worden. En omdat de schrijver vier verschillende plaatjes met elkaar moet verbinden, moet hij vanzelf zijn eigen fantasie gebruiken.

Uit onderzoek blijkt dat wij vooral die dingen waarnemen die voor onszelf van belang zijn. Dus we zullen in deze plaatjes in het verhaal een betekenis geven die past bij onze onbewuste overtuigingen, strevingen en verwachtingen.
Hoe kan je nu je bevindingen interpreteren nadat je opdracht 6 hebt gemaakt en de vragen hebt beantwoord die daar bij staan.

Het doel van deze oefening is om te kijken of je misschien onbewuste drijfveren hebt die een andere richting opgaan dan de bewuste plannen die je maakt. Het is goed mogelijk dat je in dit verhaal ándere motieven van jezelf ziet dan waar je jezelf van bewust bent. Bij de meeste mensen is er namelijk verschil tussen hun bewuste en hun onbewuste drijfveren.

Mensen beschikken over een bewust zelfbeeld (inclusief bewuste drijfveren) en over een 'onbewust zelf'. Dat onbewuste zelf kan andere drijfveren hebben dan het bewuste. Dat betekent niet dat één van de twee 'niet waar' is of niet klopt. Het is ook niet zo dat het onbewuste bestaat uit verdrongen negatieve gevoelens (wat psychologen vroeger dachten).

Het onbewuste is even belangrijk en evenveel waard als het bewuste. Mensen zijn nu eenmaal zo gebouwd dat ze een bewuste en een onbewuste persoonlijkheid hebben. Het kan nuttig zijn om iets meer te weten van je onbewuste ik. Daardoor zijn je (bewuste) gedragingen beter te begrijpen; het onbewuste stuurt namelijk wel mee.
Klopt de uitkomst van deze opdracht 6 met wat je vorige week bij opdracht 3 schreef over wat voor jou belangrijk is in het leven? In dat geval sta je vermoedelijk tamelijk ontspannen in het leven. Het lijkt erop dat je onbewuste en je bewuste drijfveren vrij goed samenwerken.

Als dat niet zo is, dan is het eerste advies: erken gerust dat je een beetje tegenstrijdig in elkaar steekt. Daar is op zich niets mis mee en het is heel normaal. Zelfacceptatie is daarom passend.

Als je je er moeilijk bij neer kunt leggen of als er hele lastige tegenstellingen zijn tussen je bewuste en je onbewuste drijfveren, dan zou je eens over de volgende vragen kunnen nadenken:
• Als je kijkt naar wat je in de afgelopen jaren gedaan hebt en hoe je relaties en je loopbaan zijn verlopen, welke drijfveren overheersen dan: de bewuste of de onbewuste? Wat vind je daarvan?
• Zou je je bewuste motieven een beetje willen bijstellen in de richting van deze onbewuste motieven? Soms willen mensen op latere leeftijd wel eens wat doelen van zich afschudden, om meer ruimte te krijgen om zichzelf te zijn.
• Herken je je onbewuste drijfveren, bijvoorbeeld omdat je ze terugvindt in je gedrag in het verleden, maar zou je ze graag wat willen verminderen? Dan zou je eens kunnen proberen een innerlijke dialoog op touw te zetten door beide (tegengestelde) stemmen in jezelf met elkaar te laten 'onderhandelen'. Een coachingstraject als ‘Uit je hoofd komen’ kan je hier wellicht bij helpen. Als je je al tezeer verscheurd voelt dan is het natuurlijk fijn om een therapeut te zoeken die je hierbij kan helpen.
Als je het leuk vindt, zou je in het dagelijks leven eens een tijdje extra kunnen gaan opletten wat jou onbewust eigenlijk drijft. Je kunt onbewuste drijfveren of overtuigingen op het spoor komen op verschillende manieren.

Zodra je ergens over gaat nadenken, verdwijnt het onbewuste en overheerst je bewuste zelfbeeld. Let dus niet op je gedachten. Let liever op je impulsieve, onbesuisde reacties op wat je overkomt – die komen uit je onbewuste omhoog. En ook nonverbale communicatie – bewegingen, gezichtsuitdrukkingen, gebaren, de toon van je stem – heeft vaak een onbewuste bron. Zo kun je vaak iets aflezen uit hoe iemands gezicht staat als hij of zij alleen is en niet bewust bezig is met ‘communicatie’. Niet ieders gezicht is even expressief, maar soms zie je in deze onbewuste gezichtsuitdrukking heel duidelijk gevoelens doorschemeren die niet bewust zijn, maar die wel het gedrag van die persoon mede bepalen.

Voor wie hierover meer wil lezen:
Een heel goed boek is Vreemden voor onszelf, van Timothy Wilson, uitg. Contact (in de biliotheek).
In de AO-reeks schreef ik een korte inleiding over het onbewust. Dat AO is via internet te bestellen, op papier of als pdf - www.actueleonderwerpen.nl .

Reageren? Doe dat in het blog van Jolet Plomp

Schrijf je hier in voor het coachingstraject Ken jezelf

Meer lezen van Jolet Plomp? Klik hier