Les 7: Denk Positief

Geluk laat zich eenvoudig beschrijven als de scheve verdeling van positieve en negatieve stemmingen. Iemand is gelukkig, wanneer vreugde neemt meer tijd in beslag neemt dan verdriet. Positieve gedachten zijn daarbij behulpzaam, dus is het voor het welbevinden handig vaker te denken dat het glas half vol is, dan dat het glas half leeg is.
Als we naar het geluksonderzoek kijken is dit een waarheid waar we niet omheen kunnen. Het inkomen of de maatschappelijke positie van mensen zegt nauwelijks iets zeggen over het welbevinden. De tevredenheid over inkomen en status heeft wel een voorspellende invloed op geluk.

Train jezelf

Hoe sterk dit effect is blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek dat gedaan is naar het welbevinden van donkere Amerikanen toen de burgerrechtenbeweging vaste grond aan de voet kreeg. In de tijd dat discriminatie en achterstelling eindelijk werden verzacht, nam het welbevinden van de donkere bevolking af. Zij vergeleken zich niet meer onderling, maar ook met de blanke bevolking. De relatief snelle vooruitgang in de maatschappelijke positie ging dus gepaard met een achteruitgang in geluk. Dit heeft alles te maken met de hoog gespannen verwachting waar in de vorige les tegen gewaarschuwd werd.
Leven is synoniem aan de macht de werkelijkheid naar eigen inzicht te kneden. Wie dat stelselmatig in positieve zin doet, heeft meer kans op geluk. Jezelf trainen in positief denken kan dus zeker de moeite lonen. Ik zal daarom hieronder één trucje beschrijven dat hierbij behulpzaam kan zijn. Daarna zal ik echter nog stil staan bij enkele misverstanden die de vruchten van positief denken vaak verzuren.

Oefening

De Amerikaanse psycholoog Sonja Lyubomirsky heeft aangetoond dat het de moeite loont langdurig één keer in de week een lijstje te maken met daarop maximaal vijf grote of kleine dingen waarvoor je je dankbaar voelt. Voor de meeste proefpersonen draagt dit eraan bij dat ze na een paar weken net wat beter in hun vel zitten.
De oorzaak zit niet in de bijzonderheden die je ten deel vallen. De oefening biedt in de eerste plaats tegenwicht tegen gewenning. Wat vandaag reden tot blijdschap is, is morgen immers gewoon. Het tellen van je zegeningen vertraagt dit proces, omdat het maken van een lijstje je dwingt het positieve onder een vergrootglas te leggen. Ook helpt de dankbaarheidoefening bij het tegengaan van vergelijkingen. Wie blij is met zijn eigen huis, hoeft zich niet bezorgd te maken als het huis van collega’s of vrienden groter is. Bovendien lijkt de oefening een bijdrage te leveren aan het onderhouden van positieve relaties en zelfvertrouwen.
De lijst met voordelen van de oefening is zo lang, dat het misschien lijkt of hier gepleit wordt voor een terugkeer naar de jaren vijftig, waar dankbaarheid een dagelijkse plicht was. Wie met lood in de schoenen naar school ging, kreeg alleen te horen welk voorrecht dat was.
Gelukkig laat het onderzoek zien dat je dankbaarheid ook kan overdrijven.
De oefening verliest zijn effect als die vaker dan één keer per week wordt uitgevoerd. Het maken van het lijstje wordt dan een belastend klusje. Bovendien bestaat het gevaar dat je je dan te hard moet inspannen om genoeg positieve dingen te noemen en van de weeromstuit begin je je af te vragen of je leven echt wel zo leuk is.

De gevaren van positief denken

Wie zich prettig voelt bij de dankbaarheidoefening kan zichzelf helpen positiever te denken. Toch schuilt er een addertje onder het gras bij positief denken. Veel zelfhulpauteurs denken veel te positief over positief denken. Het is geen simpele oplossing voor ieder probleem. Een gelukkiger leven vraagt dat je zelf iets van je leven probeert te maken en dat gaat met vallen en opstaan.
Het blijft noodzakelijk dat je goed nadenkt hoe je met concrete maatregelen je doel kan halen. Vrijblijvende fantasieën hoe het allemaal anders zou kunnen zijn, zetten geen zoden aan de dijk. Neem bijvoorbeeld de vrouwen met overgewicht die alleen fantaseren over maatje 36. Zij consumeren hun wens als het ware in hun verbeelding, eten rustig door en nemen gemiddeld in gewicht toe. Alleen de vrouwen die hun wens om af te vallen confronteren de negatieve realiteit van het dik zijn, maken op termijn vorderingen. Positief denken werkt vooral bij mensen die ook bereid zijn onmogelijkheden onder ogen te zien.

Niet forceren

Verder doe je er goed aan niet met positief denken te beginnen als je in een crisis verkeerd. Wie serieuze zorgen heeft, gebruikt alle hersencapaciteit om die het hoofd te bieden en dan kunnen geforceerde positieve gedachtes de misère verergeren. Probeer maar eens jezelf op te vrolijken met leuke gedachten, terwijl je ook een telefoonnummer moet onthouden. Dat is gewoon te veel voor je brein en in zulke omstandigheden keert dit gemakkelijke recept voor blijmoedigheid zich tegen je. In een crisis kan je meestal niet meer doen dan voorzichtig kleine stapjes zetten om die weer te boven te komen. Belast je in zo’n situatie niet met het idee dat je per se en snel gelukkig moet zijn.

Klik hier voor een overzicht van de lessen