Niet geld, maar slaap maakt gelukkig

Vier Amerikaanse economen en psychologen, onder wie Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman, vroegen 909 werkende vrouwen een dagboekje bij te houden; daarin moesten de proefkonijnen ieder moment van de dag optekenen wat ze aan het doen waren. Vervolgens vroegen de onderzoekers de vrouwen hoe gelukkig zij zich bij iedere activiteit voelden.

Ontspannen met vrienden, lunchen met collega's, shoppen met hun echtgenoot of alleen televisie kijken maken vrouwen het meest gelukkig. Een bilateraaltje met je baas, of reizen tussen de werkplek en thuis hebben het tegenovergestelde effect.

Kahneman c.s. presenteerden hun onderzoek vorige maand in het prestigieuze tijdschrift Science. Op termijn hebben de onderzoekers grotere plannen met hun onderzoekstechniek, die zij de Dag Reconstructie Methode (RDM) noemen. De Nobelprijswinnaar, die aan de universiteit van Princeton is verbonden, hoopt dat de RDM in de toekomst een aanvulling vormt op gangbare maatstaven van welvaart zoals het bruto binnenlands product.

Daarmee haken de onderzoekers aan op een trend. Jarenlang waren geluksonderzoekers buitenbeentjes. Vooral economen, die zich liever met harde, wiskundige modellen inlieten, mochten graag een beetje lacherig over hun 'softe' collega's doen. Maar nu verweekt ook het wetenschappelijk hart van economen zelf: 'gelukseconomie' is uitgegroeid tot een serieus, snel uitdijend vakgebied.

Buiten de ivoren toren bestaat eveneens volop belangstelling voor geluk. De Britse premier Tony Blair liet er in 2002 al een rapport over schrijven; de auteurs adviseren Blair beleid te ontwikkelen om de geluksbeleving van de Britten op te voeren.

Kahneman zelf is tevens adviseur van adviesbureau en opiniepeiler Gallup, die wel oren heeft naar geluk. 'Wij zien dit als een groot nieuw gebied waarin leiderschap is geïnteresseerd', zei een Gallup-directeur onlangs tegen het Britse zakenblad Financial Times. Ongelukkige werknemers zouden bijvoorbeeld wel eens minder productief kunnen zijn dan hun gelukkige collega's.

Deze week publiceerde Gallup onderzoek over de geluksbeleving van Chinezen. De 15 duizend ondervraagden hadden vergeleken met tien jaar geleden ongeveer tweeënhalf keer zo veel geld te besteden. Maar over dezelfde periode bleek de gemiddelde Chinees ontevredener te zijn geworden: 8 procent zei zeer ontevreden te zijn met zijn leven, tegen 2 procent in 1994.

Een paradox? Niet wat geluksonderzoekers betreft. De economisch historicus Richard Easterlin constateerde in 1974 al dat economische groei slechts tot op zekere hoogte leidt tot meer geluk; volgens Easterlin zijn mensen voortdurend in de weer hun eigen welvaart met die van hun naasten te vergelijken. Valt die vergelijking in zijn nadeel uit, dan gaat de gemiddelde burger in een hoekje zitten kniezen.

Uit geluksonderzoek blijkt verder dat óf je een baan hebt, meer uitmaakt dan hoeveel geld die een baan oplevert; en een partner maakt gelukkiger dan veel geld. Die oude volkswijsheid blijkt dus toch te kloppen.