Overal altijd eten

Gezond leven is heel eenvoudig. Je staat op tijd op, eet gezond, beweegt voldoende, brengt je dag actief maar ontspannen door, laat sigaretten en grote hoeveelheden drank links liggen, ademt frisse lucht in en gaat op tijd naar bed.
Vrijwel iedereen weet wat hij zou moeten doen en toch doet vrijwel niemand het. Vaak zeggen mensen: ‘Ik houd mijn gezonde gedrag niet vol.’ Blijkbaar kost het moeite om die dingen te blijven doen die ertoe leiden dat je lekker in je vel zit. Wat tegenstrijdig eigenlijk!

Het moet haast wel betekenen dat mensen ook nog andere drijfveren hebben. Beweegredenen die sterker zijn dan de wens om je blijvend gezond, aantrekkelijk en ontspannen te voelen. Anders zou iedereen er wel voor zorgen dat hij gezonde keuzes maakte. Maar dat is niet zo. Veel mensen jagen dingen na die ze geen voldoening geven; kiezen voor makkelijk in plaats van gezond; hebben het gevoel dat ‘gezond’ niet samengaat met ‘leuk’ en ‘lekker’. Er ontstaat strijd tussen verschillende wensen en drijfveren. En voor je het weet zit je dus helemaal niet meer lekker in je vel.

Gezond eten is een mooi voorbeeld. Eten doen we normaal gesproken elke dag een paar keer. Dat is begrijpelijk, want eten biedt ons twee dingen die we op geen enkele andere manier kunnen krijgen: voeding voor ons lichaam en de smaak van precies dát eten dat we op een bepaald moment willen.

Tegenwoordig kun je zo veel soorten eten en drinken krijgen, en op zo’n gemakkelijke manier, dat eten nog andere functies kan krijgen. Het is bijvoorbeeld gezellig om te eten, het kan je troosten of afleiden, structuur geven aan je dag, je een oppepper geven, je juist kalmeren. Geen wonder dat eten overal is te vinden en dat het samenhangt met allerlei aspecten van ons leven.

Er zijn in grote lijnen drie dingen die je kunnen stimuleren om te eten: je lichaam vraagt om voedsel, het aanbod is groot en continu aanwezig én voor veel mensen is eten een handig middel geworden tegen allerlei ongemakken. Tel daarbij op dat de meesten over voldoende geld beschikken om het eten te kopen dat ze willen hebben en dan is het begrijpelijk dat het lastig is om je niet te overeten. Er zijn veel diëten, goeroes en afslankproducten die daarop inspringen door oplossingen aan te bieden in allerlei vormen.

De meeste van die oplossingen liggen buiten de ‘eter’ zelf. Zo kun je kiezen voor een boek dat je precies vertelt wat je moet eten op een dag, zodat je geen last hebt van je eigen verstoorde prikkels. Er zijn apparaten die jouw lichaamsdelen voor je bewegen, omdat je er zelf niet voor te porren bent. Er is speciale yoghurt die je eetlust afremt, omdat je hem zelf niet onder controle hebt. Er zijn pillen die ervoor zorgen dat je lichaam geen vet kan opnemen, zodat je geen extra kilo’s aan je lijf krijgt door je dagelijkse uitspattingen. En anders kun je wel naar een goeroe die je steeds peptalks geeft, zodat je de moed weer uit je schoenen trekt – voor een dag of een week.

Hoe meer oplossingen je hebt geprobeerd en hoe vaker je goede voornemens hebt gehad, des te groter is de kans dat je weinig vertrouwen hebt in jezelf als het gaat om gezond eten en leven. Het lijkt alsof er duistere, magische krachten bestaan die je goede voornemens ondermijnen. Je weet wat je moet doen en je vindt gezond zijn belangrijk. Waarom doe je dan niet de juiste dingen?

In het coachingstraject ‘Leef & eet gezond’ draait het precies om die vraag. Er worden dus niet weer externe oplossingen aangedragen. Het uitgangspunt is dat de deelnemers vrij aardig weten wat gezond leven en eten is. De opdrachten richten zich erop om te ontdekken waarom het zo lastig is om je daarnaar te gedragen. Je zult merken dat het al veel scheelt als je begrijpt wat er gebeurt. Maar je wordt uiteraard ook uitgenodigd om dan iets anders te doen dan anders; iets wat beter werkt.

Je krijgt geen simpele truc die je ‘succes zonder moeite’ garandeert. Dat soort methoden leveren altijd een flinke teleurstelling op, of in het beste geval zijn ze na een maand alweer helemaal vergeten. ‘Leef en eet gezond’ stuurt je op ontdekkingsreis en onderweg neem je souvenirs mee waar je nog vaak aan terug zult denken. En elke keer als je dat doet, biedt het je ruimte om de beste en gezondste oplossing te kiezen die op dat moment mogelijk is.

En dan nu de smoezen:

‘Maandag ga ik op dieet’
Prima. En volgende maandag weer. En de maandag daarop en die daarop. Maar wat doen we die dagen ertussenin? Of anders gezegd: als je besloten hebt dat je dit wilt, waarom zou je dan nog wachten? Waarom zou je dan nog accepteren dat er dagen zijn waarop je niét doet wat je wilt? Blijkbaar heb je nog niet de aanpak gevonden die je levenslang kunt en wilt volhouden, want dan zou je net zo goed nu direct kunnen beginnen.
De vraag is dus waaraan je maandag precies begint. Staat diëten voor hongerig afzien, of voor eten wat je lichaam nodig heeft? Achter elk doel staat een vraag en onder elke vraag ligt een wens. Wil je diëten om af te vallen, of is je dieet een middel om je lekker te voelen?

‘Het eten is gewoon sterker dan ik’
Dat is waar. Zonder eten ga je dood en een van onze sterkste oerdriften is de drang te overleven. Dus als je honger hebt, eist je lichaam eten en geef het eens ongelijk.
Het eten zelf doet verder niet zoveel. Het ligt er maar een beetje. Al dat geschreeuw dat het opgegeten wil worden, zit voornamelijk in je eigen hoofd. En als je daar nu echt naar luistert, is het dan honger die gestild moet worden, of is het iets anders? Dus wat er is nu eigenlijk zo sterk, en sterker dan wie?

Als je honger hebt, moet je sterk zijn’
Klopt als een bus. Maar niet voor een lege maag. Je moet sterk zijn om goeie keuzes te kunnen maken en op tijd fatsoenlijk eten voor jezelf te regelen. Van honger word je niet sterk. Van goed eten wel.
Daar heb je discipline voor nodig: zet die in om álles te krijgen wat je nodig hebt. Dan krijg je weer energie en die heb je nodig om discipline te bewaren. En discipline bewaren is niet hetzelfde als afzien. Je kunt je discipline ook gebruiken om keer op keer gezonde keuzes te maken voor jezelf.

‘Dit kun je rustig eten, want er zit niets in’
Dan kun je het ook rustig laten staan, want er zit niets in. Dit is één van de mooiste gedachtenkronkels die we hebben ontwikkeld: eten dat ‘mag’ omdat er niets inzit. De basis van al het eten is dat het je voedt. Als het niet voedzaam is, waar eet je het dan voor? Omdat er zo lekker niets inzit dat naar niets smaakt?
Dat schiet lekker op zo. Je ontwikkelt de gewoonte om dingen te eten die je niets te bieden hebben en waar je ook meer van eet omdat ze je niet geven wat je nodig hebt. En omdat je toch meer eet, val je van al dat niets ook niets af.

‘Als ik nu een koekje neem, moet het hele pak leeg’
Stel nu dat dit geen algemeen geldende wet is, maar een keuze. En dat niet het pak koekjes, maar jíj die keuze bepaalt. Wat dan?
In dat geval is er iets buitengewoon boeiends aan de hand. Mensen doen dingen doorgaans alleen als het iets oplevert. Dus wat levert het eten van een heel pak koek jou op? En is die winst zo groot dat je daarvoor buikpijn, misselijkheid en extra gewicht op de koop toe neemt?
Kiezen is bepalen waar je het meeste waarde aan hecht. Kennelijk vertegenwoordigen die koekjes voor jou een waarde die tegen alle voordelen van de andere keuzes opweegt.
Kun je die waarde benoemen en is het ook waar dat het eten van een berg gebakken meel, boter, suiker en smaakstoffen je dat oplevert?

‘Als ik eerst maar slank ben’
Ja: slank en vrolijk en succesvol en sociaal en sterk en gedisciplineerd en waanzinnig aantrekkelijk. Dan ben je eindelijk goed genoeg en dán heb je het recht lekker in je vel te zitten. Het enige probleem is dat je niet slank kunt worden en blijven zolang je jezelf zo veroordeelt en je geluk uitstelt. Dan heb je al dat eten nodig om jezelf te troosten en cadeautjes te geven. Zou het omgekeerde ook een idee zijn? Dat je alles doet om lekker in je vel te zitten zodat je vanzelf het gewicht krijgt dat daar goed bij voelt? Want als je wacht met gelukkig worden tot je slank bent, kun je wachten tot je een ons weegt. Zeker als je elke maandag begint.

Meijke van Herwijnen (1974) is voedingskundige en coach van de training Leef & eet gezond, die vanaf 12 januari kostenloos op hartenziel.nl te volgen is. Haar bureau Weg met de Weegschaal geeft begeleiding door heel Nederland en via internet. Van haar hand zijn twee boeken verschenen: 'Weg met de Weegschaal' en 'Ik weet niet veel van diëten... maar wel dat mijn broek te strak zit.'  Op 15 januari verschijnt haar nieuwe boek 'Het Weg met de Weegschaal Superdieet'.

 Klik hier voor meer informatie

Naar Hart en Ziel