Praten

'Mooi!', zeg ik dus. 'Ik ben blij dat te horen, want we zien elkaar steeds minder. Hoeft ook niet. U kunt het zelf. Oude patronen hebben definitief plaatsgemaakt voor nieuwe manieren om met elkaar om te gaan.' Ik leun achterover. Meneer en mevrouw wisselen een veelbetekenende blik. Er is nog iets. Dus vraag ik voorzichtig: 'Of zijn er nog zaken waar u vragen over heeft?'

Het is even stil. Mevrouw kijkt haar man aan en als deze blijft zwijgen, zegt ze: 'Kom Willem, je zat toch te denken aan het kamp?'

'Nou ja', aarzelt meneer. 'Ik lees steeds over dwangarbeiders en dat we ook schadevergoeding willen en zo. En toen ben ik in het buurtcentrum eens gaan kijken op zo'n middag.' Het gaat om een voorlichtingsmiddag van een vereniging van ex-dwangarbeiders. Zij organiseren praatgroepen, waarin lotgenoten herinneringen delen. 'En al die mannen daar die léken zo op mij', zegt meneer. Tot en met het soort banen dat ze na de oorlog hebben gehad, hun karakter, alles. En nou zit ik te denken: moest ik daar niet eens aan beginnen?'

'Aan zo'n praatgroep, bedoelt u?', vraag ik.

'Nee, dat is niks voor mij. Ik dacht meer aan u, om herinneringen met u te bespreken.' Opgelucht haalt meneer adem. Zo, het is eruit.

'U denkt aan een behandeling die is gericht op rouwverwerking?' Meneer knikt. 'Mag ik u dan vragen wat de aanleiding is? Waarom denkt u nú aan zo'n behandeling?'

'Nou, door die middag. Door die kerels en dat ik steeds dacht: hé, dat lijkt op mijn verhaal.'

'Oké, maar hebt u op enige manier last van het verleden? Nachtmerries, dagdromen?' Nee, schudt meneer. 'Zitten uw herinneringen u op een andere manier in de weg? Zijn er dingen die u niet kunt doen? Plaatsen die u niet kunt bezoeken? Raakt u geëmotioneerd als u leest over dwangarbeiders?'

'Nee, nee, nee.'

'Praat u er weleens over?'

'Jawel', zegt meneer, 'maar niet graag en niet vaak.'

'Het is net een doosje', zegt mevrouw. 'Hij heeft het altijd bij zich, maar het gaat nooit open.'

'Nou, is dat niet heel verstandig?', vraag ik. 'Een behandeling in verband met rouw kan enorm pijnlijk zijn. Het zou veel van u vergen. U moet zich afvragen of dat opweegt tegen de weinige last die u nu heeft. Het lijkt me een uitstekende tactiek om er niet over te praten zolang u geen last heeft.'

We bespreken het nog wat na. Meneer kan natuurlijk altijd terugkomen, zeker als hij wel moeilijkheden krijgt. Maar voor nu laten we het doosje dicht. Veel beter. Hoed u voor behandelaars die zeggen dat praten altijd goed is.